Балабақшаға бармайтын балалардың ата-аналарына арналған пайдалы кеңестер
Балабақшаға бармайтын балалардың ата-аналарына арналған пайдалы кеңестер
1. БАЛА СӨЙЛЕУГЕ ҚЫЗЫҚПАСА, НЕ ІСТЕУ КЕРЕК?
Бала тілінің дамуы үшін ең маңызды орта – күнделікті қарым-қатынас.
Балаңызбен күн сайын сөйлесіңіз.
Қысқа әрі түсінікті сөйлемдер қолданыңыз.
Оның айтқан сөзін дұрыс нұсқада қайталаңыз.
Бірге кітап қарап, суреттерді талқылаңыз.
«Бұл не?», «Кім?», «Қайда?» сияқты қарапайым сұрақтар қойыңыз.
Балаға жауап беруге уақыт беріңіз.
❌ «Айтшы!», «Қайтала!» деп үнемі талап ете бермеңіз.
Есте сақтаңыз: баламен сөйлесу – тек сөз үйрету емес, оның сізбен эмоционалдық байланысын нығайту.
2. БАЛА ҚЫРСЫҚҚАНДА ҚАЛАЙ ӘРЕКЕТ ЕТЕМІЗ?
Кішкентай бала өз сезімін әлі толық басқара алмайды. Қырсығу – оның эмоциясын білдіру тәсілдерінің бірі болуы мүмкін. Өзiңіз сабырлы болыңыз.
Оның сезімін атаңыз: «Сен қазір ренжіп тұрсың».
Қысқа әрі нақты сөйлеңіз.
Қауіпсіздігін қамтамасыз етіңіз.
Тынышталған соң ғана жағдайды түсіндіріңіз.
❌ Баланы қорқыту, ұрысу, мазақ ету немесе «жылама» деп сезімін жоққа шығару дұрыс емес.
Балаға шекара да, мейірім де қатар қажет.
3. 2–3 ЖАСТАҒЫ БАЛАНЫҢ «МЕН ӨЗІМ!» КЕЗЕҢІ
Бұл кезеңде бала тәуелсіз болуға ұмтылады.
Оған мүмкіндік беріңіз:
киімін таңдауға;
өздігінен тамақтануға;
ойыншықтарын жинауға;
қолын жууға;
қарапайым тапсырмаларды орындауға.
Егербірдендұрысжасайалмаса, асықпайкөмектесіңіз.
«Өзіңістепкөр. Қиналсаң, мен көмектесемін» деген сөз баланың сенімділігін арттырады.
4. ҮЙДЕ БАЛАНЫ ҚАЛАЙ ДАМЫТУҒА БОЛАДЫ?
Арнайы қымбат құралдар міндетті емес. Күнделікті заттардың өзі дамыту құралы бола алады.
Зейін: «Не өзгерді?», «Не жоғалды?»
Түстер: «Қызылды тап», «Біртүстізаттардыжина».
Пішіндер: шаршы, дөңгелек, үшбұрыштыажырату.
Ойлау: текшелерденмұнара, үйқұрастыру.
Ұсақ моторика: ермексаз, мозайка, ірімоншақтарменжұмыс.
Қимыл: доплақтыру, секіру, кедергілерденөту.
Күніне 15–20 минуттық бірге ойнаудың өзі маңызды нәтиже береді.
5. БАЛАНЫҢ КҮН ТӘРТІБІН ҚАЛАЙ ҰЙЫМДАСТЫРУҒА БОЛАДЫ?
Баланың күн тәртібі мүмкіндігінше тұрақты болғаны дұрыс.
Таңертең – ояну, жуыну, таңғы ас.
Күндіз – ойын және дамыту әрекеттері.
Серуен – таза ауадағы белсенділік.
Тамақтану – белгіленген уақытта.
Кешке – тынышойын, кітапоқу.
Ұйқы – тұрақты уақытта.
Тұрақты режим баланың күнін алдын ала түсінуіне және өзін қауіпсіз сезінуіне көмектеседі.
6. ТЕЛЕФОНҒА ҚЫЗЫҒАТЫН БАЛАМЕН НЕ ІСТЕУ КЕРЕК?
Телефонды бір деналып қою кейде қарсылықты күшейтуі мүмкін.
Экран уақытын біртіндеп реттеңіз.(будильник қойып, уақытпен беріңіз)
Алдын ала ескертіңіз: «Тағы 5 минут, содан кейін өшіреміз».
Телефонның орнына қызықты ойын ұсыныңыз. (үстел үсті ойндаре,қимылды ойындар және т.б)
Ата-ана өзі де телефонды аз қолдануға тырыссын.
Баламен бірге ойнауға арнайы уақыт бөліңіз.
Балаға «телефонды қой» деуден гөрі, «кел, бірге ойнайық» деген ұсыныс тиімдірек болуы мүмкін.
7. БАЛАМДЫ ҚАЛАЙ ӨЗІНЕ СЕНІМДІ ЕТІП ӨСІРЕМІН?
Бала өзін ата-анасының қарым-қатынасы арқылы бағалауды үйренеді.
Күнделікті жылы сөздерді көбірек айтыңыз:
«Мен саған сенемін».
«Сенің қолыңнан келеді».
«Кел, бірге жасап көрейік».
«Мен сені жақсы көремін».
«Сен бүгін өте ақылды болдың!»
Баланы тек нәтижесі үшін емес, талпынысы үшін де мадақтаңыз.
АТА-АНАҒА АРНАЛҒАН ЕСКЕРТУ
Бала тәрбиесіндегі еңмаңызды нәрсе – мінсіз ата-ана болу емес, балаңызға эмоционалды түрде қолжетімді ата-ана болу.
Күнсайын: 10 минут – сөйлесуге; 15 минут – біргеойнауға; 10 минут – кітап оқуға; 1 жылы құшақ – эмоционалдық қолдауға уақыт бөлуге тырысыңыз.
Егер балаңыздың сөйлеуі, қарым-қатынасы, мінез-құлқы, эмоциясын басқаруын емес жалпы даму ерекшеліктерісізді алаңдатса, консультативтік пункт мамандарына жүгініп, кеңес алуға болады.